Saturday, April 9, 2011

Pupa Hazare nata India zawpizy “Tiahna” hmo haw


                Noh pangawh daihma Pupa Anna Hazare ta kahvi leipa ta vaw y ta, India chyhsa thysah hluhpi chhao Pupa Hazare hmotaopa vaw pazi ei ta, kahvi leipa ta India rah su to rah ta kahvi leipa ta ma vaw y hra tawhta “Tiahna” hmopa a cha haw. Zahnia my dawh 10-pa tawhta kahvi leipa ta hluhpi vaw ypazy cha pati ama nie pathao haw (Zahnia ta News eima sopa kha Server thatlo leipa vata a daihti liata Upload thei leipa cha ta, atanoh chhao my rah liata hria thei hra mapi. Chavata News thokhazy a vaw update thei ah kaw vei).
                Pupa Hazare, ko 72 uhtheipa hmotaopa “India’s Second Freedom Struggle” tahpa ta biepa a cha. Ano ta he he “Zawpizy Tiahna” a cha, a tah. Palasa hapa hawhta he Movement he India rah liata Corruption Adyuhna Dah tao awpa ahnawna cha ta, cha Dah “Jan Lokpal Bill” cha Central sawkha ta tao awpa paryhsa ta, Drafting Committee chhao paduapa a cha aw.
                He Committee liana heta zawpi vyutuapa 5 nata Senior Minister 5 raopa cha aw ei ta, zawpi vyuhtuapa tawhta cha Pupa Hazare cha ahlao cheingei awpa ta reipa a cha. Pangiasana  liata Pranab Mukherjee, Finance Minister cha Chairman chata nata Member hropazy cha Union Law Minister Pupa Veerappa Moily, former Law Minister Pupa Shanti Bhushan, Home Minister Pupa P Chidambaram, Telecom Minister Pupa Kapil Sibal nata Minister for Minority Affairs Pupa Salman Khursheed cha awpa ta pangiasapazy ama cha.
                Union Telecom Minister Pupa Sibal ta he Bill he Monsoon Session liata aphaw hma awpa ta hnabeiseihpa a cha tahpa ta reih ta, anodeikuala sawkha ta Committee taotiana dah (Terms and References) dusaw viata a pahnosa awpa hawhta sopa a cha.

Mizoram Scholarship Board liata Hmo siano leipa nata Piepathopa hluhpi hmopa a cha.


                Mizoram Scholarship Board ta ko 2009-2010 chhoh ta dah ta apasai leipa siku hati 149 hnohta Post Matrict Scholarship chata Rs 15.33 lakh tlai ahryuh. Ko 2009-2010 chhoh ta achuhaipa 11 zy cha college/ Institution parohpa liata achu thlahhapa ta Post matrict scholarship ama hiah chaneipa (double) vata Mizoram Scholarship Board (MSB) Rs. 1.73 lakh lai hryuh ta. He chhoh lia pyly heta achuhaipa 23 zy cha College/Institution sano moh ta hiah pakaoh ei ta, cha liata Rs. 3.36 lakh a hryuh heih. 2009-2010 chhoh pyly heta achuhaipa 115 zy cha college sakha hlata hluh viapa liata achupa hawhta palasapa a chapa vata Rs. 10.34 a hryuh hei hra. Tawhla, Dah do leipa ta achuhaipa 149 hnohta Scholarship piepa zydua hryuhna cha 2009-2010 chhoh sai ta Rs. 15.33 lakh a vaw cha haw, tahpa ta The Zozam Times ta a palasa.
                Comptroller & Auditor General of India (CAG) report ta apalasana dah liata cha ko kha chhohta ei ngalah hia theipa cha ta, hiana do leipa (duplicate) a y awpa pathaih vei. He liana heta  Department cha mohpasiana (verification) liata raihria pha kaw leipa hawhta palasapa a cha.  
                He liana heta verification lachhah ama hria pha leipa vata he ziezie soh a hryuh thlahhapa ma a cha tlai ma, cha leipa ta pahno thlahhapa ta atao raruahpa ma ama cha, tahpa deikua chyhsa thokha hiahhrina a cha, tahpa ta ropa a cha.
                Post Matrict Scholarship he Ministry of Tribal Affairs ta Schedule Tribe achuhaipazy chata baona a vaw pie tyhpa cha ta. He Scholarship hiahtuhpazy cha India ti nata rah chyhsa dopa,  Scheduled Tribe a cha cheingei awpa cha ta, ko 1 chhohta  Rs. 1.8 lakh hlata hluh viapa alapangiapa no nata paw ama cha awpa cha vei. Tawhla, scholarship he achuhaipa Account liata kho awpa tahpa a cha hra.
                Post Matrict Scholarship Scheme ry liana heta Central sawkha ta ko 2005-2010 taihta Mawrah sawkha hnohta phusa a vaw piepa cha Rs. 62.33 crore cha ta, he chhohta achuhaipa 1,65,607 hnohta scholarship he piepa a vaw cha haw. Ko 2009-2010 chhoh ngalah ta Central sawkha ta Rs. 15.77 hmopa cha ta, Rs. 15.67 hmapa  cha ta, achuhaipa 37,873 hnohta scholarship he piepa a cha.
                Scholarship ama piena dah CAG ta alaichadaina liata cha Mawrah chhoh nata Mawrah khotho lata scholarship ahiah theipa moh ngiana Department ta hnei pha lei kaw ta, Drawing & Disbursing Officer (DDO) chhao ta achuhaipazy cha ama nohthlahpa (passport) nata mohpasia hleipa ta soh a pie papua thlahha tyh; a phusa tlopa (Cash) ta tla a pie papua tyh, tahpa palasapa a cha hra.
                Ko 2005-2009 chhohta achuhaipa 1,27,734 chata Rs. 47.91 crore pie papuapa cha ta, chahrasala he pie papuana he Record siano kawpa hmo awpa y leipa ta, Department ta soh a hmona dah Record Bu cha Auditor zy ta ama audit khai tawhta pahlei pahlopa a cha tyhpa hawhta reipa a cha hra. Chahrasala sawkha biehneituhpazy ta he Document peimawhpazy pahlei pahlo pasaina (Approval) chaluah awpa deikua hnei veih ei, tahpa ta CAG ta a palasa hra.

Friday, April 8, 2011

Corruption adyuhna vata Kahvi leipa ta ypa Hazare cha Pino Sonia ta Support


Pupa Anna Hazare ta India rah liata Corruption a vaw pai thei nawpa ta Kahvi leipa ta a ypa cha a nohpalihna a vaw cha haw. Dawh chareih ta ano pazi ta kahvi leipa ta a y hrapa sah hluhpi a vaw bai via rili nga kaw ta, a viapahchaipa ta thyutliazy he he Corruption adyuhna he thata ama pazi.
                He hawhta a chano ta, palohtlah-leina apalasa ngahaipazy nata Sawkha likawh liata apahnothaina siano kawpa y thei mah leipa ta. Puhpa Hazare deikua “Thina taihta Kahvi Lei awpa” ta a hmotaopa siekhei pazao lyma awpa a chhuah ta. Ano ta ahnaw chaipa cha Politician nata sawkha raihriapazy ta ‘nieparu-bawhparuna’ tawhta a pathaih thei nawpa ta dah thiehpa tao awpa a cha.
                Atahma cha rah zawpi pathi nata paloh liata Pupa Hazare hmotaopa heta hria ha ba ta, nohchareih ta India rah khihpi Mumbai, Bangalore nata Ahmedabad liatazy chhao lathloh a chhihna hneipa a cha tyh. Atahma Pupa Hazare yna su he Delhi, Jantar Mantar liata sah hluhpi ta lohraoh awpa ta apyupakhy ei ta, Gandhi pazituhpa (Pupa Hazare) bierei awpa ta ama ha thlahha tyh.
                Zahniaza khata Pino Sonia Gandhi chhao Pupa Hazare achahna bie reih ta, macha ko 72 uhtheipa Pupa Hazare hnohta kahvi leipa ta a ypa cha rie pachhasa awpa ta a vaw haw hra. Pino Sonia heta Pupa Hazare hmo a hnawpa he palohru hmeiseihpa ta nahthlie ta, sawkha ta hlao a patloh cheingei awpa a pangiasa, tahpa ta a reih.
                Atahma he India rah liata Politician nata sawkha raihriapazy ta Pupa Hazare hmo a hnawpa he kheihta ma kheihta pathla awpa ma a cha aw, tahpa pachapa ta ama buakhei nga kaw taraw hra. Pupa Hazare achahpa zawpi la tawhta sawkha hnohta ama hnaw chaipa cha – Jan Lokpal Bill* (Citizen’s Ombudman Bill) thiehpa Committee padua ta, zawpi la tawhta vyuhtuapa, Politician a cha leipa, hnei awpa ama khoh. Cha liata pachadah sano(2) a ypa paryh byuhpa y ta. Cha cha Pupa Hazare heta Committee chata dah sia kawpa (legal status) sawkha ta tao awpa a hnaw ta. Zawpi pazituhpazy ta  Pupa Hazare cha, he Committee liata Chairman chata soh awpa ta ama hnaw. Anodeikuala, zahnia la liata cha sawkha ta Pupa Hazare tahpa a cha nota, atanoh la deikua cha Judges pano – Santosh Hegde tlyma, JS Verma tlyma pakha lilaw rao awpa ta sawkha ama pahnosa.
                Atanoh la heta lyuhchapa Pupa Sibal, Telecom Minister ta he thatih reikhei awpa ta Prime Minister a hmo aw ta, a pathlana dah a pachakhei aw.

*Jan Lokpal Bill he zawpi (civil chyhsa) zy ta Corruption ama dyuh theina dah a cha. Sawkha raihriapa tlyma, Politician tlyma, nieparupa ta pangiasapa cha ko 1 chhohta a laichadai aw ei ta, cha ama laichadaina tawhta ama hmopa cha sawkha hnohta pangia aw ei ta, ko 2 chhoh ta Jail liata patah cheingei awpa a cha. He Bill he Justice Santosh Hegde (former Supreme Court Judge nata atahma Karnataka liata Lokayukta liata a hria ngahaipa), Prashant Bhushan (Supreme Court Lawyer) nata Arvind Kejriwal (RTI activist) zy patoh patiapa cha ta. Retired IPS officer Kiran Bedi nata mohropa - Swami Agnivesh, Sri Sri Ravi Shankar, Anna Hazare nata Mallika Sarabhai zy he “India Against Corruption” (India Nieparupa Adyuhna) tahpa ta hmahlana a siekheipazy ama cha.
Source:

Thursday, April 7, 2011

Corruption Adyuhna vata Anna Hazare Kahvi leipa ta y


Social Activist Anna Hazare cha Corruption adyuhna chata kahvi leipa ta y ta, atanoh he a nohthohna cha a vaw cha haw. Ano he thina taihta kahvi lei awpa ta he he tao ta, India zawpi sah hluhpi ta Hazare hmotaopa he thata ama pazi.
Ano he ko 72 uhtheipa cha ta, atamy khata zawpi a pohpakhypazy hnohta biereina hnei ta, “Ei tha deikua achyhta a vaw chha; chahrasala chhiena a tlopa chhao pei hlei vei. Noh 7 chhoh kahvi leipa ta y via chy awpa tah na ta, khapa hmah hmo phaleipa a tlo awpa ta pangiasa va na. Nama pacha pachhie khah u, Abeipa ta ei hnohta y ta, ei pha thlahha,” tahpa ta a reih.
A bierei hropazy cha,
 “Ei palohrupa nata hrona he ei rah eih a cha. Ko hluhpi ei vaw dyuhna a vaw cha haw. Politician zy ta ‘supari’ na piepa ta thie awpa ta ei na tei tyh ei. Maharashtra liata Politician zy ta su 12 liata thailei na pacha awpa ta Case File ei ta, Layer zy ta phusa tlaw kha (Rs. 1) vata keima chata thata ama dyuh hra”
“Ei hrochhoh ta ei chhuah chaipa cha Ngachhih lyma awpa cha ta, adona lachhoh achhih lyma awpa ei chhuah. Chatanachata Abeipa ta ei na ypa lyma aw. Thokhazy ta Anna he BJP liata ypa hawhta na reih ei ta, khapa cha BJP, Shiv Sena nata Congress zy nata ei tao aw? Kheihhawhpa Party cha ma a pathaih kawpa y tly?
“Kei heta aly leina sakha hnei na ta… zahnia Uma Bharti he su liata a vy ta, chahrasala zawpizy ta ama thy papua haw. Pei ei tah kaw, ngiahthaina chhao ei haw hmeiseih.
“Ahyrai ta he su liata a vy thei ei ta, ama tyuh thei hra. Anodeikuala, hmiapahlie ama chhuah awpa cha vei. Zawpi ta ama dyuhpa nata kahvi leipa ta ama ypa he ryureina (administration) a vaw pathaih thei nawpa a cha. “Ei paloh tlokhu ta a hla ha ta, ei hrona chhao he rah chata ei hla khai haw (Dil diya hai jaan bhi denge watan ke liye). Case 12 adyuh ngahaipa hnei na ta, bank account liata balance tlaw kha hmah hnei hra va na. Ei tusawzy chapa khapa hmah pacha hlei hra va na. Politician zy heta eima rah paraotuhpazy ama cha,” a tah.
Hazare heta rah chata a vaw chakaona reih ta,
“Dalit (chi hnohkhawpa nata mohnao sakiapazy) zy phana awpa chata rai hria na ta, ama nopona nata rairunazy papai awpa ei chhuah. He he Gandhiji ta ma hawhta a vaw sa hapa a cha. Atahma he thapi phiapa ta  hmahsiena lathloh mokhei ta, sadiah (hurdle) zy pahlei khai awpa ei chhuah. Atahma he khih 85 liata rai ei hria nga hai.
“Party zy ta la thotlah rietheipazy hmahsiena chata rai a hriapa Ticket pie beih veih ei. Anodeikuala, Personal Bank Balance hnei leipa ta atahma he Rs. 25 crore raihriana ei padua nga hai.
“Aru ta zawpi soh thata bawh chi ta, zawpizy ama chalih thlahha awpa na pangiasa ma? Zawpizy ta ryureina a vaw pathaih thei nawpa ta ama dyuh awpa nata kahvi leipa ama y awpa a cha. Zawpizy ta kahvi leipa ta lathloh liata palohtlah leina palasa aw ei ta, lathlohzy khawpa cha aw ta, ryureina pathaih leipa a vaw tlo aw.  Congress biephuahtuhpa ta he kahvi leipa ta palohtlah leina palasapa he lathloh do leipa a cha. Gandhi ta Satyagraha a vaw siekhei daihti liata chhao a pih mah leipa a cha. He he khotlyna liata apahniehpa, a daihti ta liata a tlo awpa a cha, Gandhi biereipa hawhta a cha,” tahpa ta a reih.
 Source: NDTV